Get Adobe Flash player


Baş Dönmesi Nedir?

baş dönmesi

Baş Dönmesi

Baş dönmesi ve boşluktaki yönelim değişikliği hissinden kaynaklanan nörolojik şikayete vertigo denir. Hareket halüsinasyonu olarak da betimlenebilen vertigo, tipik olarak dönme ve rotasyon şeklinde oluşur. Tüm hasta guruplarında sıkça görülebilir ve erkeklere oranla kadınlarda daha sık gözlenir. Vertigonun toplumda görülme sıklığı yaşla artmaktadır.

Baş dönmesi deyimi var olmayan bir hareketin var gibi hissedilmesini tarif ediyor. Bazı baş dönmelerinde kişi etrafının ya da kendisinin hareket ettiğini görürken duvarlar, eşyalar dairesel olarak dönüyor veya aşağıdan yukarıya kayıyor, bazen de etrafın değil kendisinin hareket etmekte olduğunu hissedebiliyor.

Prof. Dr. Alev Üneri, baş dönmesinin özelliklerini şöyle dile getiriyor:
“Bazen bu hareket o kadar kuvvetli ve hızlı hissedilir ki hasta gözünü açamaz ve ayakta duramaz. Bu görüntü yanılgısının sebebi gözlerde nistagmus denilen istemsiz hareketlerdir. Bir baş dönmesi atağı birkaç saniye sürebileceği gibi saatlerce, ya da hafifleyerek günlerce, aylarca sürebilir, bazen de belli aralıklarla tekrarlar. Tekrarlama aralıkları da çok değişik olabilir, günde birkaç kez kısa süreli ataklar gelebilir ya da iki atak arası 25-30 seneye kadar uzayabilir. Kişiden kişiye değişmekle beraber özellikle şiddetli ve uzun süreli ataklara bulantı ve kusma eşlik edebilir.”

BAŞ DÖNMESİ VE DENGE BOZUKLUĞUNUN NEDENLERİ
Marmara Üniversitesi Nöroloji Ensitütüsü’nde görev yapan Prof. Dr. Alev Üneri, baş dönmesi ve denge bozukluğunun nedenleri hakkında şu bilgiyi veriyor:
“Baş dönmesi sorunu olan kişilerde genetik bir yatkınlıktan söz etmek mümkün. Sorun vestibüler sistemden kaynaklanıyor. Vestibüler sistem, iç kulak denge sistemi olarak bilinir, bunun sebebi bu sistemin duyu yani algılayıcı organının iç kulaktaki labirent adı verilen organcık olmasıdır. Ancak görme veya işitme duyusunda olduğu gibi iç kulaktaki organcık yalnızca algılama aracıdır, vestibüler sistem olarak adlandırdığımız yapı ise, bu organcık tarafından algılanan verilerin işlendiği ve sonuçlarının ilgili tüm vücut fonksiyonlarına yansıtıldığı santral ve periferal sinir sistemi ağını da içeren yapılar bütünüdür. Sonuç olarak vestibüler sistemin herhangi bir noktada etkilenmesi baş dönmesi hissini oluşturur. Baş dönmesi ve denge bozukluğunda stres hormonlarının, cinsiyet hormonlarının önemli rolü var. Hastaların ortak bazı özellikleri dikkat çekiyor. Çocukluklarında taşıt tutan, vapura binemeyen, midesi bulanan kişilerde baş dönmesi sorununu erişkinlikte daha sık gözlüyoruz. Kronik denge bozukluğu olarak gelişebiliyor. Bir de bazı ilaçların iç kulaktaki denge merkezini etkilediği denge bozuklukları görüyoruz. Örneğin diyaliz hastalarına verilen antibiyotiklere bağlı denge bozukluklarının tedavisinde de bu yöntemi tercih ediyoruz.”

TANI KOYMADAKİ ZORLUKLAR
Hastaların en büyük probleminin dengesizlik, düşme riski, günlük işlerini yapamama, eve bağlanma olduğuna işaret eden Prof Dr. Alev Üneri şöyle konuşuyor:

“Bu hastalara tanı konuluncaya kadar zaman kaybediliyor. Özellikle 60 yaş üstündeki kişilerdeki baş dönmesi ve denge bozukluğu genellikle damar sisteminin yetersizliğinden kaynaklanan beslenme bozukluğuna bağlanıyor. Kireçlenme ya da boyun fıtığı neden olarak gösteriliyor, hiçbir bulgu edilemezse hastaya psikolojik sorunu olduğu ifade ediliyor. Bu da hastanın daha da içine kapanmasına yol açıyor.”

HASTALAR NE DİYOR?
1 yıldır baş dönmesi ve denge bozukluğu sorunu yaşıyan 30 yaşındaki kimya teknikeri Fitnat  Gökçen yaşadıklarını şöyle dile getiriyor:
“Hastalığım birdenbire başladı. Merdivenden inerken zorlanma hissediyordum. Sürekli tutunmak zorundaydım. Kendi başıma yürüyemiyordum. Bu arada 5 doktora gittim. Bütün testler yapıldı. Hastalığımı ihmal etmedim. Ancak bir türlü tanı koyamadılar. 15 gün nöroloji kliniğinde yattım. Vitamin önerdiler. Ben de yaşadıklarımın psikolojik bir sorun olduğunu düşünmeye başladım, içime kapandım. Sonunda bir tanıdığımız aynı sorunları yaşadığını bunun denge bozukluğu olduğunu söyleyince konunun uzmanı olan hekime ulaştım. Depresyonda olmadığımı öğrendim. Bana denge bozukluğu tanısı konuldu. Bilgisayar beyin ara yüzey teknolojisi denilen cihazla bana düzenli olarak tedavi uygulanmaya başladı. Bu arada baş dönmemi ve denge bozukluğumu tetikleyen kafein, tuz ve maya içeren gıdaları kesmem önerildi. Önerilen tedavileri uyguladıktan sonra artık kendimi çok iyi hissediyorum. Hastalığım sırasında işten ayrılmıştım. Şimdi kendimi yeni işe girecek kadar canlı ve dinamik hissediyorum. Baş dönmesi ve denge bozukluğu olan benim gibi doktor doktor dolaşan hastalara da denge konusunda uzman bir hekime başvurmalarını öneriyorum.

54 yaşındaki ev kadını olan Süheyla Özkaplan ise aniden ortaya çıkan baş dönmesi ve denge bozukluğunun boyun fıtığından ya da beynindeki bir hastalıktan kaynaklandığını düşünerek sıkıntılı günler geçirmiş. Tedaviye başlayalı 4 seans olduğunu ve kendini iyi hissettiğini belirten Süheyla Özkaplan şunları söylüyor:
“Bu problemim ortaya çıktığında evdeki hiçbir şeyimi yapamadım.Kızlarım bana yardımcı oldu. Korku dolu günler yaşadım. Bana çevremdeki birçok kişi bu hastalığın geçmeyeceğini, ömür boyu ilaç kullanmam gerekeceğini söyledi. Ama ben yılmadım. Konuyu araştırdım. Baş dönmesi ve denge bozukluğu konusunda uzman bir hekime ulaştım. Doktorum bana düzenli olarak tedavi uyguladı. Ben de diyetime dikkat ettim. Düzenli yürüyüşler yaptım. Alkol ve sigara kullanmamam önerildi. Zaten kullanmıyorum. Tuzu diyetimden çıkardım. Kahve tüketmiyorum. Şu an kimseye ihtiyaç duymadan yürüyebiliyorum. Kendimi iyi hissediyorum.”

Nasıl Tedavi Edilir?
Baş dönmesi kendisi bir hastalık olmayıp başka hastalığın belirtisi olduğu için öncelikle asıl sebebin tedavisi gerekir. Ancak birçok başdönmesi hastasında ortaya net bir sebep konamamaktadır. Bu nedenle asıl amaç baş dönmesini ortadan kaldırmak haline dönmektedir. Kulak hastalıklarına bağlı baş dönmeleri (tümörler hariç) genellikle kısa ya da uzun zamanda kendiliğinden ortadan kalkmaktadır. Çünkü diğer kulak zaman içinde hasta kulağın problemini kompanse etmektedir. Bu bazen 6 ay ya da 1 yıla kadar uzayabilir. Baş dönmesi eğer pozisyonel baş dönmesi (BPPV) ise bunun tedavis Epley manevrası denen ve doktorunuzun size muayene masasında uygulayacağı bazı hareketlerle olmaktadır. Bu hareketler iç kulaktaki bazı partiküllerin yerine oturmasını sağlamaktadır. Diğer sebeplerde ilaç tedavisi kullanmak gerekir. Bu amaçla değişik ilaçlar kullanılsada hemem hemen hepsi belli oranda baş dönmesini azaltırlar. Baş dönmesi şiddetli olan hastalar bazen serum takılıp hastaneye yatırmak gerekebilir. Tümörlere bağlı baş dönmelerinin tedavisi tümörün çıkarılmasıdır yani ameliyattır. İlaç tedavisine cevap vermeyen Meniere hastalığı nda da bazen ameliyat yapılır.

BAŞ DÖNMESİ VE DENGE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARA ÖNERİLER
Baş dönmesi ve denge bozukluğu sorununu, uykusuzluk, hatalı beslenme ve hareketsizlik de tetikleyebiliyor.

Prof Dr. Alev Üneri, hastalara şunları öneriyor.
Her gün düzenli 8 saat uyku uyumaya özen gösterin.
Bol lifli bir beslenme biçimini benimseyin. Kabızlık sorunu yaşamamak için önlem alın.
Diyetinizde tuzu azaltın.
Yaşamınızda size stres yaratan faktörleri azaltmaya çalışın.
Alkol, kafein ve sigaranın baş dönmesini tetikleyebileceğini unutmayın.
Baş dönmeniz ve denge bozukluğunuz devam ediyorsa muhakkak hekime başvurun.



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>